سامانه همایش های موسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی

صفحه اصلی / سومین همایش ملی پژوهش های کاربردی امنیت غذایی: فرآوری، ایمنی و سلامت

مقایسه کارایی روش های پرتودهی مستقیم گاما و الکترون به منظور کاهش آلودگی به آفلاتوکسینB1 و کنترل آلودگی های پس از برداشت بادام زمینی

نویسندگان :

ایمان نعمتی¹ پژمان شیرمردی² حسین آفریده³ سمیرا شهبازی⁴ حامد عسکری⁵

1- دانشگاه صنعتی امیرکبیر 2- پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای، تهران، ایران 3- دانشگاه صنعتی امیرکبیر 4- پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای، تهران، ایران 5- پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای، تهران، ایران

کلمات کلیدی :

بادام زمینی،آسپرژیلوس فلاووس،آفلاتوکسین،پرتودهی

چکیده :

بادام زمینی با نام علمی Arachis hypogaea، یکی از پرکاربردترین محصولات آجیلی است که علاوه بر مصرف مستقیم در صنایع غذایی و تولید کروه و روغن نیز بکار می رود. با توجه به نحوه برداشت (با غلاف) و نگهداری سنتی این محصول در کشور، احتمال آلودگی به کپک آسپرژیلوس و آفلاتوکسین در هر مرحله از زنجیره تولید بادام زمینی وجود دارد. با توجه به خطرات آلودگی به این مایکوتوکسین برای سلامت و مقوامت آن به حرارت(دمای تجزیه آفلاتوکسین بین 237 تا 306 درجه سانتیگراد است که بر کیفیت محصول تاثیر نامطلوب میگذارد) و تاثیر روش پرتودهی بر رفع الودگی های پس از برداشت و کنترل تجمع آفلاتوکسین در محصولات کشاورزی، در این پروژه، در مقیاس آزمایشگاهی کاربرد روش پرتودهی برای مدیریت این بیماری پس از برداشت برسری شد. بادام زمینی نمونه برداری شد و مهمترین گونه ی آسپرژیلوس فلاووس به عنوان آلودگی پس از برداشت بادام زمینی مشخص شد. گونه آسپرژیلوس فلاووس دارای توانایی تولید بالاترین میزان و تنوع آفلاتوکسین بود برای بررسی تاثیر روش پرتودهی با دو منبع و در دزهای مختلف انتخاب شد. در این پروژه، اثر دو تیمار پرتو گاما و الکترون در دزهای مختلف 0، 2، 4، 6، 8 و 10 کیلوگری بر کاهش آلودگی قارچ آسپرژیلوس فلاووس، غلظت سم آفلاتوکسین B1 بادام زمینی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تیمار پرتودهی گاما در دُز‏های بالاتر از 2 کیلوگری جمعیت اسپور‏های قارچی را به طور مؤثری کنترل می‌کند. هر دو تیمار پرتودهی گاما و الکترون بر آفلاتوکسین B1 در نمونه‏های بادام زمینی موثر بودند، به طوری که حداکثر کاهش غلظت در تیمار پرتوگاما در دُز‏های 2، 4 و 6 کیلوگری (به ترتیب 89/85%، 00/100% و 00/100%) بدست آمد. تیمار پرتودهی الکترون در دُز‏های 2، 4 و 6 کیلوگری (به ترتیب 01/58%، 59/97% و 00/100%) کاهش غلظت آفلاتوکسین B1را نشان داد که تاثیر تیمار پرتو گاما در کاهش و حذف آفلاتوکسین از پرتو الکترون بیشتر است. با توجه به پروفایل اسیدهای چرب بادام زمینی، دزهای بالاتر از 2 کیلوگری منجر به تغییرات در شاخص های اکسیداتیو محصول گردید. بطور کلی، دز 2 کیلوگری برای پرتودهی محصول بادام زمینی (با غلاف یا بدون غلاف) برای افزایش ماندگاری (حداقل شش ماه) و کنترل آلودگی قارچی و آفلاتوکسین با شرط انجام پرتودهی در بسته بندی نمونه بادام زمینی و قبل از بالارفتن میزان تجمع آفلاتوکسین در نمونه های بادام زمینی به بالاتر از 600ppb، در مقیاس آزمایشگاهی پیشنهاد می گردد اما ادامه مطالعه در شرایط تجاری مورد نیاز است.