سامانه همایش های موسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی

صفحه اصلی / سومین همایش ملی پژوهش های کاربردی امنیت غذایی: فرآوری، ایمنی و سلامت

مروری بر مهم ترین قابلیت های کاربردی فود-اُمیکس در صنایع تخمیری

نویسندگان :

علیرضا صادقی¹

1- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

کلمات کلیدی :

فود-اُمیکس

چکیده :

فود-اُمیکس (Foodomics) در دهه اخیر به ‌عنوان یک رویکرد میان‌رشته‌ای نوین مطرح شده است که علوم غذایی و تغذیه را با فناوری‌های پیشرفته اُمیکس نظیر ژنومیکس، ترنسکریپتومیکس، پروتئومیکس و متابولومیکس ادغام می‌کند. این رویکرد نوین، امکان درک جامع تعامل میان اجزای غذایی، جوامع میکروبی و فیزیولوژی میزبان را فراهم می‌سازد. استفاده از فناوری‌های پیشرفته و نسل جدید توالی‌یابی به محققان اجازه می‌دهد تا کیفیت، ایمنی، کارکرد و اثرات سلامت‌بخش مواد غذایی را در سطح مولکولی بررسی کنند. در حوزه زیست فناوری میکروبی و صنایع تخمیری، فود-اُمیکس چشم‌اندازهای تازه‌ای برای شناسایی جمعیت های میکروبی، بهینه‌سازی فرآیندهای تخمیر و طراحی مواد غذایی عملگرا با خواص سلامت‌محور ایجاد کرده است. تحلیل‌های متاژنومیک و متاترنسکریپتومیک، امکان شناسایی نژاد‌های میکروبی و ژن‌های موثر در فرآیند تخمیر را فراهم می‌کند، در حالی که پروتئومیکس و متابولومیکس به شناسایی آنزیم‌های کلیدی، مسیرهای متابولیکی و ترکیبات زیست‌فعال حاصل از فعالیت میکروبی کمک می‌کنند. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای فود-اُمیکس، توانایی آن در برقراری ارتباط میان تنوع میکروبی و تولید ترکیبات زیست‌فعال است که می‌تواند به طراحی کشت‌های آغازگر با خواص عملکردی برتر منجر شود. علاوه بر این، رویکردهای فود-اُمیکس به پایش دینامیک میکروبی در مقیاس صنعتی کمک کرده و امکان شناسایی زودهنگام عوامل فساد یا بیماری زا را فراهم می‌آورد که برای تضمین کیفیت و ایمنی مواد غذایی ضروری است. ادغام داده‌های متابولومیکی با اطلاعات ژنومی امکان شناسایی نژادهای میکروبی تولیدکننده ترکیبات مولد طعم‌ یا پپتیدهای ضدمیکروبی را فراهم می‌سازد. فود-اُمیکس در تغذیه نیز جایگاه مهمی دارد زیرا با ردیابی متابولیت‌های غذاهای تخمیری و ارتباط آن‌ها با پاسخ‌های متابولیکی میزبان، امکان تعیین مداخلات غذایی و همچنین درک عمیق‌تری از تعامل رژیم غذایی- میکروبیوم- میزبان را فراهم می آورد تا مسیر توسعه غذاهای سلامتی بخش نوین را هموار ‌سازد. در آینده نزدیک با پیشرفت ابزارهای تحلیلی و محاسباتی، فود-اُمیکس نقشی کلیدی در پیوند میان علوم غذایی، میکروب شناسی و زیست‌فناوری ایفا خواهد کرد و به ارتقای سلامت، پایداری سیستم‌های غذایی و نوآوری‌های صنعتی منجر خواهد شد.