See English Version

    نشان «طیب»، نماد سبک زندگی اسلامی


    نشان «طیب» از سوی موسسه دانش بنیان کیفیت رضوی براساس مبانی هستی‌شناسانه اسلام طراحی شده است و الزامات آن در قالب استانداردهای فرایندی و سیستمی بر روی محصولات، خدمات و سازمان‌های متقاضی اعمال می‌شود.

    محوریت و گستره اصلی این نشان بر روی محصولات و خدماتی است که بر روی سبک زندگی اثرگذاری بالایی دارند. از این رو می‌توان نشان طیب را ترویج‌دهنده الگوهای سبک زندگی اسلامی کیفیت محور قلمداد کرد.

    این نشان فاصله معناداری با سایر نشان‌های کیفیت از جمله نشان «حلال» دارد و مظهر کامل سبک زندگی اسلامی و یکی از شاخص‌ترین محصولات مورد نیاز برای استقرار تمدن نوین اسلامی است؛ علاوه بر اینها استانداردهای طیب، نحوه اثرگذاری نگرش توحیدی در جهت دادن به علم و فناوری را نیز به نمایش می‌گذارند؛ این اثرگذاری می‌تواند جریان علم و فناوری را به سمت حیات طیبه سوق دهد.

     برای آشنایی بیشتر این نشان و ویژگی‌های آن با  دکتر حسین زمانی مدیر عامل موسسه کیفیت رضوی همراه شدیم که در ادامه می‌خوانید.

    چگونه شد که نشان «طیب» را برای ارزیابی کیفیت محصولات و خدمات انتخاب کردید؟

    نشان «طیب» نماد سبک زندگی اسلامی است که کیفیت محصولات و خدمات را با رویکرد فرایندی و جامع ارزیابی می‌کند. بررسی متون اسلامی (قرآن مجید، احادیث و ادعیه معصومین(ع) نشان می‌دهد که واژه طیب می‌تواند به عنوان مناسب‌ترین عنوان برای استانداردهای کیفیت محصولات و خدمات باشد؛ چرا که واژه طیب شاخص و نماد حیات طیبه است؛ حیات طیبه بالاترین سطح کیفیت زندگی است که در قرآن مجید معرفی شده است. در آیات قرآن مجید و روایات معصومین(ع) واژه طیب در موضوعات مختلف زندگی به کار رفته است و از نظر معنایی نیز ظرفیت تبدیل شدن به عنوان کلی استانداردهای زندگی را داراست.

    نشان طیب با سایر نشان‌های کیفیت چه تفاوتی دارد؟

    از نظر لغوی واژة طیّب دارای معانی متعددی چون لذیذ، پاك، بافضیلت‌ترینِ هر چیزی، برترینِ هر چیزی، خوب و نیکو بودن و هر شیء حلال استفاده شده است. با وجود شباهت‌ها و همراهی‌هایی که بین دو واژه حلال و طیب وجود دارد؛ اما این دو تفاوت‌هایی نیز با هم دارند؛ حلال چیزى است که ممنوعیتى نداشته باشد و طیب به چیزهاى پاکیزه گفته می‌شود که ملائم و موافق با طبع سالم انسانى هستند. طیب نقطه مقابل خبیث است که طبع آدمى از آن تنفر دارد. در مجموع، حلال بودن غذا به معنای انطباق داشتن آن با کلیه استانداردها و ضوابط شرعی و قانونی دین می باشد؛ اما طیب باید به عنوان یک غذای فراتر از حلال در نظر گرفته می‌شود که تمام جنبه‌های معنوی و تغذیه‌ای در آن لحاظ شده است.

    چه مولفه‌هایی برای ارزیابی  کیفیت محصولات و خدمات نشان «طیب» در نظر گرفته شده است؟

    نشان طیب دارای 5 رکن سلامت، حلیت، اصالت، آراستگی و جذابیت و برکت می‌باشد. اصالت به عنوان یکی از معیارهای اساسی بوم کیفیت طیب برای ارزیابی محصول و خدمت مطرح می‌باشد. داشتن ماهیتی طبیعی و اصیل، بومی بودن محصولات (تولید در داخل)، استفاده ترجیحی از دانش فنی بومی، عاری بودن از تقلبات در مواد اولیه و فرایندها، صداقت در تبلیغات، اصالت مواد و فرایندها، اصالت در تولید، فراوری، بازاریابی و فروش و معرفی ویژگی‌های واقعی محصولات و خدمات از جمله موضوعات مولفه اصالت می‌باشد که در فرایند ارزیابی طیب مد نظر قرار می‌گیرد.

    برکت از ارکان اساسی در بوم کیفیت طیب است، این مولفه چگونه در ارزیابی محصولاتی که نشان «طیب» دارند، مورد ارزیابی قرار می‌گیرد؟

    برکت به معنای پایداری خیر الهی در حیات اخروی و دنیوی و رشد و افزایش آن، درخواستی است که هر انسان مومن از خدا دارد. به رغم توجه بسياري از مطالعات به مؤلفه‌هاي فرهنگي و ديني در سازمان، کسب و کار، محصول و خدمت تاکنون به جايگاه برکت در اين زمينه، توجه چنداني را به خود معطوف نداشته و حتي تعريفي جامع و مشخصي از اين مفهوم در رشته‌هاي مرتبط با کسب وکار ارائه نشده است. با توجه به اثرات مادی و معنوی دنیوی و اخروی برکت، مولفه‌های این موضوع در مدل تعالی طیب جایگاه ویژه‌ای داشته و مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. در بررسی مفهوم برکت در کسب و کار، محصول و خدمات می‌توان گفت، سازمان طیب دارای طرح و برنامه‌‌ای روشن و اجرایی برای تولید و انتشار دائم آثار حیاتی در ابعاد مادی، معنوی، فردی، اجتماعی و زیست محیطی از طریق محصولات، خدمات و فرایندهای خود می‌باشد. اثربخشی و ارزش ذاتی، ایجاد ارزش افزوده، بهره‌وری و بازدهی سازمانی و سیستمی، جهت‌گیری موحدانه از جمله مولفه‌های معیار برکت است.

     آیا در نشان «طیب» امکان خلاقیت و نوآوری در ارائه محصولات به مخاطبان وجود دارد؟

    جذابیت و آراستگی که یکی از مولفه‌های اصلی بوم کیفیت طیب می‌باشد، نتیجه پیاده‌سازی متوازن عناصر زیبایی‌های طبیعی و معنوی مانند، نظم، طراوت و شادابی، حسن خلق و مهربانی، کرامت و رأفت در محیط کاری هستند؛ جذابیت و آراستگی همچنین تا حدی تداعی‌کننده انضباط و قانونمداری نیز می‌باشند، علاوه بر این استفاده از خلاقیت و نوآوری و همچنین شکوفایی ظرفیت‌های سازمان در ارائه محصولات و خدمات نیز مد نظر می‌باشد. لذا فرایندها و عوامل تاثیرگذار باید به گونه‌ای مدیریت شوند که تولید محصولات و ارائه خدمات با استفاده کارآمد از ظرفیت‌ها، خلاقیت و نوآوری همراه باشد که نظم، زیبایی، طراوت و شادابی، معنویت، لطافت و سرسبزی از مولفه‌های معیار جذابیت و آراستگی هستند.

     در خصوص رکن حلیت در بوم کیفیت طیب توضیح دهید؟

    رکن حلیت در ارزیابی محصولات و خدمات در بوم کیفیت طیب، شامل رعایت کامل چارچوب‌های شرعی و قانونی در محیط کار، در تعامل با مشتریان، حقوق عمومی و زیست محیطی و در تعامل با ذات اقدس الهی می‌باشد. مجوزهای قانونی، حقوق عمومی، حدود شرعی، حقوق مشتریان، حذف اسراف از  جمله مولفه‌های معیار حلیت به شمار می‌روند. با توجه اینکه قانون و مشرعیت ارائه محصول و خدمت در مدل طیب جایگاه ویژه‌ای دارد، مولفه مربوط به اخذ و کسب مجوزهای قانونی به عنوان اولین مولفه از معیار حلیت مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. برای مثال تمامی مجوزهای قانونی اعم از شغلی، بهداشتی، عرضه محصول یا ارائه خدمت در سازمان مربوطه موجود و قابل استناد می‌باشد.

    با توجه به مشکلات ناشی از معضل اسراف و مورد نکوهش بودن این مقوله در دین مبین اسلام، مولفه حذف اسراف و تبذیر در تولید و ارائه محصول و خدمت نشان «طیب» مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

    با توجه به اینکه در منابع دینی و اسلامی تاکیدات بسیاری بر لزوم سلامت جسم و روح شده است تا حدی که حفظ آن بر انجام فرایض و واجبات اولویت دارد، در حوزه  نشان طیب، معیار سلامت محصولات چگونه سنجیده می‌شود؟

    معیار سلامت در ارزیابی محصولات و خدمات در بوم کیفیت طیب تمامی ابعاد علمی، معنوی و فطری، سالم بودن مادی و روانی یک محصول و خدمت را در بر می‌گیرد. مضر نبودن، مفید بودن محصولات، فرایندها و خدمات برای جسم و روان انسان‌ها، محیط زندگی (طبیعت، اجتماع و فرهنگ جامعه)، عاری بودن از انواع آلاینده‌ها در محصولات و خدمات (شیمیایی، صوتی، تصویری، . . .) از جمله موضوعاتی است که در ارائه محصول و خدمت یک سازمان طیب مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌گیرد.

    سلامت مواد اولیه و محصولات، شناسنامه سلامت، عاری بودن از آلاینده‌ها، فرایندها از مولفه‌های معیار سلامت هستند .در بحث سلامت مواد اولیه و محصولات این نشان به رعایت نکات بهداشتی، ایمنی، امنیت و سلامت از صفر تا صد فرایندها توجه می‌شود. برای مثال: بهداشت و سلامت مواد اولیه و محصولات را از مرحله ابتدا تا انتهای زنجیره تولید کنترل و مولفه‌های کیفی مرتبط با آنها ارتقاء داده می‌شود. پیش از تهیه مواد مورد نیاز برای تولید محصول یا ارائه خدمت ارزیابی‌های مربوط به سالم، ایمن و بهداشتی بودن آنها انجام شده و مستند می‌شود. استانداردهای ایمنی و بهداشتی اولیه به طور کامل رعایت و قابل استناد می‌باشد.